بی نشان، نقطه‌ی عزیمت مونا جولا از گذشته‌ی هنری‌اش

مونا جولا
انباشت مصیبت
یادداشتی بر آثار مونا جولا در ویستا پلاس
آوام مگ: به قلم سحر افتخارزاده

«بی‌نشان» نقطه‌ی عزیمتی است که مونا جولا را با فاصله‌ی زیادی از گذشته‌ی هنری‌اش جدا می‌کند. نه تنها در تغییر رسانه، بلکه در نحوه پرداختِ مضمون و تعریف سازوکار معناسازی اثر که در مقایسه با آثار نقاشی هنرمند نشان از یک تحول ساختاری در نگاه جولا دارد. «بی‌نشان» نمونه‌ای موفق از تناسب فرم، محتوا و کنش خلاقه هنرمند است.

مونا جولا

جولا عکس‌هایی از سربازان در جبهه‌ی جنگ را بر کاغذ نازک چاپ کرده، بر پارچه‌ای درشت‌بافت مانند پارچه مورد استفاده برای گوبلن چسبانده و بعد روی این دو  پرتره‌هایی را با نخ سفید و سیاه و خاکستری دوخت زده است. دوخت‌ها به نحوی انجام شده که سایه روشن‌هایی نقاشانه بر پرتره‌ها ایجاد کرده؛ در واقع جولا با نخ نقاشی کرده است.

مونا جولا

پرتره‌های دوخته شده بر عکس‌ها روایتی ناگفته و ناخوانده را بر روایت همیشگی جنگ که بر بستری ثابت نگاشته شده افزوده‌اند. پارچه درشت‌بافت مورد استفاده هنرمند همچون متنی از پیش موجود با عباراتی سفید و سیاه یا صفر و یک است، اما جولا با ترکیب متفاوت این صفر و یک‌ها خاکستری‌های تازه‌ای از آن‌ها بیرون کشیده؛ او بین سطور را خوانده و بر بسترسخنی که بارها به یک صورت خوانده شده، متنی تازه نگاشته است.

مونا جولا

استفاده از دوخت، کار منحصر بفردی در هنر معاصر نیست و موارد بسیاری از آن را دیده‌ایم. اما آنچه کار جولا را متفاوت می‌کند رابطه معناسازی است که عملِ دوختن با دیگر اجزای تشکیل‌دهنده اثر برقرار می‌کند. بهنام کامرانی در گزاره نمایشگاه آنچه از پسِ ارتباط این اجزاء پیش روی مخاطب قرار گرفته را با عبارت انباشتگی مصیبت توصیف می‌کند. همچنین دوختن در اینجا لزوماً کنشی زنانه آنچنان که همواره از این کنش خلاقه در هنر یاد می‌شود نیست، بلکه استفاده از معناهای ضمنی دیگر آن همچون رخنه کردن، اثر گذاشتن، وصل کردن متن‌های متفاوت و مرئی کردن فواصل نامرئی این متن‌ها مدنظر است. تصاویر دوخته شده مانند عکس‌هایی با وضوح پایین هستند که انگار شطرنجی شده‌اند. «بی‌نشان» تلاشی است برای احضار رد آدم‌هایی که جایی ثبت نشده‌اند در تصاویری حدسی که از پاره‌هایی درهم تنیده ساخته شده‌اند.

مونا جولا

عکس‌ها که مانند نقشمایه ثابت در گوبلن عمل می‌کنند، اغلب سر و ته قرار گرفته یا بصورت نگاتیو چاپ شده‌اند. با این روش هنرمند نشان می‌دهد که کارش سویه دیگری از واقعیت ثبت شده را بیان می‌کند. این نوع از معادل‌سازی تصویری برای معنا در نقاشی جولا هم حضور داشته و در اینجا کمی زائد و قابل حذف می‌نماید. مجموعه دلالت‌های بینامتنی‌ که در ترکیب کنش خلاقه، کارماده و رسانه اثر ایجاد می‌شود در جهت بیان هنرمند کفایت می‌کند و دیگر اثر نیازی به استفاده از چنین روش‌های مستقیمی برای فهماندن خود ندارد. اما با این وجود «بی‌نشان» نشان از شروع راه جدیدی در کار جولا دارد و نیز نشان می‌دهد که این هنرمند جسارت تجربه کردن را داشته و بیان خود را محدود به رسانه خاصی نمی‌کند.

مونا جولا

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*