اطلاعات

نمایشگاه طراحی های

مهدی حسینی

۲۴ آذر الی ۱۱ دی ماه ۱۳۹۵

درآمد

داستان های مذهبی عموماً تحت عنوان: قصص الانبیاء، داستان پیامبران، سیره النبی، انبیاء نامه، اخبارنامه و معراجنامه شناخته می­شوند. از کهن ترین نسخه ها در این زمینه می­توان به:

  • جامع التواریخ (۷۱۰ ه.ق) در دوره ایلخانی
  • معراجنامه احمد موسی(۷۷۰-۷۶۰ ه ق) ایلخانی
  • خاوران نامه ابن حسام (۸۳۰ ه.ق) مکتب شیراز /۲
  • معراجنامه شاهرخی(۸۴۳ ه.ق) دوره تیموری، اشاره کرد.

در دوره صفویان با حجم وسیعی از «فالنامه­» روبرو می­شویم که مبنای آن کتاب البلهان نوشته ابومعشر بلخی است که در کتابخانه بودلیان دانشگاه آکسفورد نگاهداری می­شود.

گفته شده است، علت توجه شاه تهماسب به فالنامه و دستور تهیه چندین نسخه نفیس از آن به این دلیل بوده است که شاه تهماسب انگشتری داشت که بسیار به آن علاقه مند بود. این انگشتر روزی گم شد و شاه از این بابت بسیار غمگین می­شود. بالاخره شاه تصمیم می­گیرد از لسان الغیب، حافظ شیرازی، مدد بخواهد و از دیوان وی تفعل نماید. فال با این مطلع آغاز می شود:

دلی که غیب نمای است و جام و جم دارد

                                                               ز خاتمی که دمی گم شود چه غم دارد

شاه تهماسب پس از خواندن فال بسیار شاد می­شود و از فرط شادی دست به زانو می زند و متوجه می شود که انگشتر در قسمت پایین جیب ردایش قرار دارد. از آن زمان به بعد شاه علاقه خاصی به فال و فال بینی پیدا می­کند و دستور تهیه چندین نسخه از «فالنامه» را می­دهد.

سرتاسر فالنامه­ها پوشیده از داستان های پیامبران است و مشهورترین آنها شامل:

  • فالنامه کبیر شاه تهماسبی (حدود ۹۵۷ ه) است که متاسفانه پراکنده شد و در موزه متروپولیتن نیویورک، مجموعة آرتور ساکلر در واشنگتن دی. سی. مجموعه دیوید و بسیاری دیگر از مجموعه های خصوصی نظیر صدرالدین آقاخان قرار دارد.
  • فالنامه درسدن: متعلق به اواسط قرن دهم هجری ، قمری
  • فالنامه موزه توپکاپی: متعلق به اواخر دهم هجری، قمری

در سده سیزدهم هجری قمری و در قالب چاپ سنگی (لیتوگرافی) با حجم وسیعی از کتاب­های چاپ سنگی روبرو هستیم که به داستان پیامبران و امامان اختصاص دارد، که توسط هنرمندان شایسته ای در این زمینه مانند: میرزا هادی، میرزا جعفر، میرزا نصرالله، سیف الله خوانساری، نصرالله خوانساری، عبدالحسین خوانساری، محسن تاج بخش، طراحی شده است که در رأس آنها علی قلی خویی قرار دارد.

تصاویر علی قلی خویی در طوفان البکاء از طراحی، ساختار و انسجام مستحکمی برخوردار است. که در سده سیزدهم هجری قمری، نظیر آن کمتر مشاهده می­شود. در حقیقت علی قلی خویی، اغلب به واسطه فضایی که خلق می­کند، پیام روایت را به مخاطب منتقل می نماید. نه صرفاً از طریق روایت مطلق.

در دوره معاصر، هنرمندان کمتر به بازآفرینی داستان­های، انبیاء پرداخته و موضوع آثارشان اغلب، در قالب اجتماعی، انتزاعی، اعتراض و فُرمی شکل گرفته است.

مجموعه آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه، بهانه ای است برای انتقال فضای داستان­های پیامبران از طریق فرم و فضا و نهایتاً طراحی و ترکیب بندی و نه روایت گری صِرف تصویری.

شاید این گونه از بیان، به تعبیر برخی، دور از فضای ذهنی معاصر باشد. ولی این دسته از داستان ها وسیله ای شد برای طراحی و ترکیب بندی به طریقی که شاید کمتر از آن بهره گرفته شده باشد.

آثار

رسانه

تصاویر