افسانه ی شبیه
… بارها دیده‌ایم که بسیاری می‌گویند در تاریخ نقاشیِ سنتی ایران همه شکل هم‌اند. اما چشم تربیت‌شده‌ و خوگرفته با نظام‌های بازنمایی هر دوره‌ی نقاشی ایران است که می‌تواند محض نمونه می‌گویم چهره‌ی سلطان حسین بایقرا، میرعلی‌شیر نوایی و عبدالرحمان جامی را در چند اثر بهزاد یا مُسند و منسوب به او دنبال کند. قراردادهای چهره‌گشایی در نقاشی حوزه‌ی فرهنگی فارسی گوشه‌ای از جهان‌های قراردادی دیگری‌ست، قراردادهایی که جهانِ مصوّرِ استعاری این حوزه را برمی‌سازند. حقیقت این است که هم نظام بازنمایی هرات استعاری‌ست، هم راجپوت و اصفهان و پیکرنگاری درباری و هم نظام مناظر و مرایای برونِلِسکی یا آکادمی هنرهای زیبای قرن هفدهم فرانسه. این را کمتر محققی جدی می‌گیرد یا اصلا باور می‌کند…

باربد گـلشیری